Chúng tôi ngủ trong kho chứa dụng cụ của trường học, 35 người chúng tôi chen chúc trong một khoảng không gian chỉ đủ cho 8 người nằm thoải mái.  Không ai có thể nằm thẳng lưng. Tôi ngồi co ro trong một góc, giữa Kolya và Vika. Thật là tội nghiệp cho cái lưng của tôi, nhưng rất dễ thở, bởi vì khe hở giữa hai tấm ván vách tường là cái thông hơi duy nhất, nếu ngộp ngạt quá, tôi có thể quay đầu ra và hít hơi lạnh trong lành.

Không có ánh sáng. Bọn lính Đức đã đóng kín cánh cửa nhà kho bằng đinh sắt; tôi vẫn có thể nghe bọn lính gác ở bên ngoài nói chuyện và mồi thuốc lá, tuy vậy đám tù binh vẫn bàn về việc đào thoát. Tôi không thấy mặt bọn họ, nhưng cảm giác y hệt như lúc nghe radio những vở kịch nói mà mẹ tôi rất thích. 

"Tôi nói cho mà nghe, chúng ta có thể nậy tấm ván này như đập vỡ vỏ hột dẻ. Một người kề vai vào khe hở đó, thế là hắn có thể lách ra ngoài dễ dàng."

"Bạn nghĩ vậy hả, bạn là thợ mộc hả? Tôi là thợ mộc đây, khi chúng nhốt chúng ta vào đây, tôi đã để ý nhìn bức tường gỗ này. Đó là gỗ cây bạch dương, cứng lắm đó."

"Nếu thoát ra ngoài, sẽ ra sao? Mấy thằng lính Đức đang chờ ở đó với súng máy, biết không."

"Mấy thằng lính? hai hay ba? Chúng ta sẽ đánh chúng nó, có thể chúng giết vài ba người chúng ta, nhưng chúng ta sẽ thanh toán chúng nó."

"Có ai biết chúng nó có bao nhiêu người ngoài đó không?"

Tôi nghiêng đầu nhìn ra ngoài qua khe hở.

"Tôi thấy hai tên Đức. Nhưng có thể nhiều hơn nữa ở phía bên kia."

"Sao cũng được, miễn sao tôi không phải là người ra đầu tiên."

"Chúng ta thoát một lượt cùng nhau."

"Thế nào đi nữa cũng phải có người đầu tiên và người cuối cùng chứ."

"Tôi nói cho các bạn nghe, thôi thì cứ đợi và làm theo ý bọn Đức. Chiến tranh không kéo dài mãi mãi đâu."

"Chúng nó là ai vậy, Edik, Sao mày không chết trong hỏa ngục cho rồi, hỡi con chó già? Mày không nhìn thấy chuyện gì đã sảy ra hôm nay sao? Mày còn tin mấy thằng đụ ngựa đó sao?"

"Nếu chúng nó muốn giết mình, chúng đã làm rồi. Chúng chỉ giết mấy thằng rửng mở thôi, mấy thằng nhóc trong Đảng ấy."

"A! mày là thằng già dịch, mày biết không? Tao mong mấy đứa con mày ỉa trong bát cháo của mày."

Kolya nghiêng qua người tôi trong đêm tối để hắn có thể thì thầm với Vika tránh đám người đang cãi cọ kia.

"Tên chỉ huy Đức .. ở ngay sát chúng ta. Cô hãy nói với Marko chúng ta không giết tụi lính Đức, hãy để dành cho bọn lính Đặc Nhiệm Einsatz."

Một khắc yên lặng, không thấy Vika trả lời, Tôi nghĩ nàng đang tức giận vì lối nói chuyện châm biếm đó, nhưng Vika lên tiếng rất ôn tồn.

"Chắc tôi hơi sợ rồi, còn anh?"

Kolya thở dài. "Tôi không muốn làm lúc đó. Giết một người, rồi mình bị tan ra từng mảnh à?"

"Nhưng mà có lẽ chúng ta đã chờ quá lâu rồi, Thời gian đó có lẽ là cơ hội tốt nhất của chúng ta."

Tôi chỉ quen nàng mới một ngày, nhưng ý tưởng của nàng làm tôi ngạc nhiên. Nàng không phải là hạng người mất tự tin nhưng trong câu nói đã dùng chữ có lẽ đến hai lần.

"Tao gần như muốn ra tay lúc đó." Kolya vừa nói vừa huých vào vai tôi. "Khi hắn ta hỏi mày về ông bà ông vải của mày. Tao nghĩ nó muốn tụt quần mày ra coi xem chim có teo không? Tao đã nắm lấy cán súng rồi, nhưng may mắn, tao thuyết phục được hắn, phải không nhóc. Mày có thích cái ý kiến đó của tao không?"

Tôi nói: "Mày tài lắm, mau mắn lắm"

"Thật tình mà nói nó nhìn tao, muốn chửi thề."

Vika thì thầm với tôi trong khi đụng vào đầu gối tôi trong đêm tối: "Như tôi vẫn nói trước đây, về người Do Thái, bọn Đức ghét nhất người nào đó, thì người ấy là bạn tôi."

"Nó chỉ có một nửa là Do Thái thôi." Kolya chêm vào như một lời vuốt đuôi với Vika.

"Một nửa tốt nhất đó," tôi trả lời. Vika cười. Tôi không ngờ nàng lại dễ cười như vậy, tiếng cười rất lạ lùng, không phải có gì đặc biệt, chỉ là tiếng cười của một cô gái bình thường.

Tôi hỏi nàng: "Cô làm gì trước chiến tranh?"

"Tôi đi học."

"Ừm!" đó là tiếng than của Kolya. Tôi tưởng rằng nó đã ngủ rồi, nhưng coi bộ còn tỉnh táo lắm, chắc đủ để tham gia một cuộc trò chuyện dài.

"Tôi cũng thế, Cô học ngành gì thế? Canh Nông  phải không?"

"Tại sao canh nông."

"Cô không phải từ nông trường ra sao."

"Tôi có giống người trong nông trường chó đẻ đó chăng? Tôi đến từ Archangel."

"À, gái Bắc, thế thì đúng rồi." Nó huých cùi chõ vào cạnh sườn tôi. "Nàng là hậu duệ của đám VIKING. Vậy cô học trường Đại Học trên đó hả, nghiên cứ về gỗ và rái cá hả."

"Thiên Văn cơ."

"Tôi học văn chương, đại học Leningrad."

Bọn lính Đức nậy tấm ván ép đóng trên khung cửa làm chúng tôi thức giấc. Ánh sáng đầu ngày xuyên qua kẽ hở của những tám ván, lấp lánh trên chiếc trán bóng nhẫy, trên đôi giày da há mõm, trên khuy áo choàng bằng sừng của một lão già.

Vika ngồi cạnh tôi, cắn móng tay. Nàng cắn móng tay một cách từ tốn, không giống một người đang lo lắng mà giống một tên đồ tể đang mài sắc lưỡi dao của mình. Một lúc nào đó trong đêm tối, nàng đã nhẹ nhàng rời xa tôi mà tôi không hề hay biết. Khi thấy tôi đang chăm chú nhìn, nàng nhìn trả lại với ánh mắt lạnh lùng. Bất kỳ dấu vết thân tình nào mà tôi cảm nhận được tối hôm qua cũng đã biến mất theo đêm tối, khi những tia sáng đầu ngày vừa xóa tan màn đêm.

Cánh cửa mở, lính Đức quát tháo bắt chúng tôi lên đường, đám nông dân rời nhau ra. Tôi thấy lão già Edik đưa ngón tay trỏ xần xùi đè lên một bên mũi và hỉ ra một đống nước mũi trên sàn nhà chút xíu thì trúng vào mặt người khác.

Kolya vừa quấn khăn choàng quanh cổ vừa làu bàu “Ối chà, có phải mày cũng từng muốn sống chung với mấy đồng chí nông dân trong nông trường không hả?”

Khi tù nhân bắt đầu bước ra cửa, một người đàn ông mãi tân góc xa của nhà kho hét lên thất thanh. Mấy người chung quanh anh ta cố tìm hiểu cái gì làm anh ta sợ hãi như vậy, ngay sau đó họ lo lắng thì thầm với nhau. Từ xa chúng tôi chỉ nhìn thấy những cái lưng của bọn nông dân. Kolya và tôi đứng bất động, tò mò nhìn cảnh tượng huyên náo đó. Vika chẳng quan tâm, nàng bước về hướng cửa ra vào.

Hai đứa tôi đi về phía bên kia tường nhà kho, nhẹ nhàng quanh đám nông dân và nhìn xuống người đàn ông vẫn còn nằm trên sàn nhà. Đó là anh chàng đã tố cáo Marko, bị cắt cổ, máu chảy thành dòng, mặt trắng bệch.  Hắn chắc chắn bị giết chết khi còn say ngủ, nếu không chúng tôi đã nghe tiếng la hét. Mắt hắn đã mở lớn  khi lưỡi dao chạm vào da thịt. Đôi tròng mắt muốn lòi ra ngoài, kinh hoàng trợn chừng vào những khuôn mặt đang cúi xuống.

Một anh nông dân giựt đôi giày từ chân người chết, người khác thì lấy đôi bao tay bằng da cừu, người thứ ba kéo cái dây lưng bằng da. Kolya quỳ xuống và nhanh tay giựt chiếc mũ chùm đầu. Tôi quay lại nhìn thấy Vika đang sửa lại chiếc mũ lông thỏ, kéo xuống thấp che gần hết trán. Nàng nhìn lại tôi trong một giây rồi bước khỏi cửa. Một chập sau, tên linh Đức bước vào, giận dữ như vẻ sãn sàng nổ súng vì việc di chuyển bị trì trệ. Anh ta nhìn thấy thi thể người chết, cái cổ bị cắt lìa, dòng máu dưới lưng chia làm hai, trông giống như thể đôi cánh đen thui của một quái vật. Cảnh ám sát làm người lính ngại ngùng, hắn sẽ trả lời thế nào cho cấp trên. Người lính hỏi một câu bằng tiếng Đức có lẽ cho chính anh ta hơn là cho chúng tôi, không trông chờ câu trả lời. Kolya hắng giọng rồi trả lời. Tôi chẳng biết khả năng nói tiếng Đức của hắn thế nào nhưng người lính Đức rất ngạc nhiên khi nghe tiếng mẹ đẻ của mình qua miệng một tù nhân.

Người lính lắc đầu, trả lời một câu cộc cằn rồi ra dấu cho chúng tôi ra khỏi nhà chứa dụng cụ. Khi ra bên ngoài, tôi hỏi Kolya xem hắn đã nói gì.

“Tao nói với nó rằng bọn nông dân ghét người Do Thái hơn cả người Đức.”

“Hắn trả lời sao?”

“Làm đúng lắm, như người Đức vậy.”

Kolya cố chùm cái mũ lên đầu, chiếc mũ hơi nhỏ, nhưng làm sao hắn cũng kéo được hai miếng che tai xuống để cột hai đầu sợi dây với nhau.

“Mày tưởng là cho chúng biết mày nói được tiếng Đức là khôn ngoan sao? Sau khi trải qua những sự kiện như tối hôm qua”

“Không, rất nguy hiểm là đàng  khác, Nhưng mà ít ra bây giờ chúng cũng không hỏi gì nữa.”

Bọn tù nhân xếp thành một hàng dọc. Bước đi lộn xộn, nheo mắt trong nắng sớm chói chang, đi tới môt tên lính gật gà gật gù, đôi mắt vãn còn lem nhem ngái ngủ. Anh ta phát cho chúng tôi một miếng bánh bích quy tròn cứng như cục than đá.

“Điềm tốt,” Kolya vừa lẩm bẩm vừa lấy móng tay gõ trên miếng bánh.

Chẳng bao lâu, chúng tôi đi bộ theo đại đội Gebirgsjager, đầu cúi  xuống để tránh gió. Hôm nay được đi trên đường, mặc dầu mặt đường bị phủ bởi lớp tuyết dầy in đầy dấu bánh xe. Được vài cây số khỏi trường học, vượt qua bảng chỉ đường tới Mga, tôi ra dấu cho Kolya.

“Hừ, hôm nay là thứ mấy rồi?”

Tôi phải tính toán một chút, đếm ngược lại đến thứ bảy.

“Thứ Tư. Chúng ta phải trình diện ngày mai với một tá trứng gà.”

“Thứ Tư à …tao chưa đi cầu 13 ngày rồi. 13 ngày …sao vậy nhỉ? Dường như tao chưa hề ăn cháo gà, xúc xích, củ khoai tây với hai cô bé, bánh mì khẩu phần…sao vậy, chẳng lẽ mấy thứ đó cứ nằm trong bụng mãi thành một đống  khốn kiếp ư?

“Mày muốn đi cầu, hãy hỏi Edik.”  Một lão già nhà quê râu xồm xoàm vừa nghe kolya than phiền vội cho hắn lời khuyên.

“Lấy ít vỏ cây hắc mai, bỏ vào nước, đun sôi, uống nước đó, bảo đảm hiệu nghiêm.”

“Hay lắm, ông thấy cây hắc mai nào gần đây không?’

Edik dòm hàng cây thông bên đường rồi lắc đầu.

“Tôi sẽ ra dấu cho cậu, nếu chúng ta đi ngang qua cây đó.”

“Cám ơn nhiều lắm. Nếu có thể, làm ơn kiếm giúp tôi nước sôi luôn thể.”

Edik đã quay mặt về phía trước và trở lại vị trí của lão hiểu rằng một tên lính Đức đang nhìn về phía chúng tôi.

Kolya bắt đầu kể chuyện diễu.

“Stalin đi thăm một nông trường ngoại ô Mạc Tư Khoa, tìm hiểu xem kế hoạch 5 năm được thi hành ra sao. Ông ta hỏi một nông dân ‘Đồng chí cho tôi hay mùa trồng khoai tây năm nay thu hoạch thế nào?’ “Tốt lắm, đồng chí Stalin. Nếu chúng ta chất thành đống sẽ cao đến mặt Thượng Đế.’ ‘Nhưng mà làm gì có Thượng Đế hả đồng chí nông dân?’ ‘Khoai Tây cũng vậy thưa đồng chí Stalin.’ “

“Cũ rích.”

“Chuyện cười trở thành cũ chỉ vì rất hay. Nếu không, ai mà thèm kể đi kể lại?”

“Những người chẳng biết khôi hài là gì như mày ấy.”

“Chẳng giúp được gì, nếu mày không cười, Tao làm bọn con gái cười nghiêng ngả, đó mới quan trọng.”

 “Mày có nghĩ cô ta làm việc đó không?” Tôi hỏi hắn. Nó liếc nhìn tôi, bỡ ngỡ một chút đến lúc thấy tôi đang nhìn Vika, cô nàng đi cách chúng tôi một khoảng, gần về phía hàng đầu.

“Chứ còn ai nữa.”

“Tao mới … Nàng tựa sát vào tao cả đêm. Khi tao ngủ quên, đầu nàng còn dựa trên vai tao…”

“Đó là sự cận kề nhất của mày trong vấn đề yêu thương. Mày thấy không? Hãy nghe lời tao, mày sẽ học được nhiều đấy.”

“- Và không biết làm sao nàng rời xa tao, mày nên biết tao không ngủ mê, bò qua 30 tên nông dân, trong đêm tối, cắt cổ tên phản bội, rồi bò trở lại? Không khinh động một ai?”

Kolya gật đầu, vẫn dòm chừng Vika đang đi một mình, lướt mắt thăm dò con đường và vị trí đám lính Đức.

“Nàng là một thiên tài sát thủ.”

“Đặc biệt cho một nhà thiên văn học.”

“Này, đừng tin tất cả những gì lọt vào lỗ tai.”

“Mày nghĩ cô ả đang nói dối sao?”

“Tao tin rằng cô ta học Đại Học một thời gian, người ta móc nối cô ta ở đó. Nhưng mà chú sư tử nhỏ của tôi ơi, mày nghĩ cô ta học bắn súng hay như vậy trong lớp học thiên văn à? Cô ả là Mật Vụ đấy, họ có nhân viên trong mỗi tổ dân quân kháng chiến đó.”

“Mày biết đếch gì?”

Hắn im lặng trong vài giây, chân này đá vào giày chân kia cho tuyết rớt ra khỏi đế giày, tay vin vào tôi để giữ thăng bằng.

“Tao không biết gì hết. Có lẽ tên mày cũng không phải là Lev. Có lẽ mày là kẻ si tình hạng nhất trong lịch sử nước Nga. Nhưng tao cân nhắc bằng chứng và tuyên bố một suy đoán đứng đắn rằng đám dân quân là du kích địa phương. Đó là lý do họ chiến đấu rất hiệu quả, họ thông hiểu đường đi nước bước hơn tụi Đức. Họ có bạn bè quanh đây, gia đình cho đồ ăn, chỗ ngủ an toàn. Nào, cho tao hay từ đây dến Archangel  bao xa?”

“Tao Không biết.”

“Tao cũng không biết, 7 trăm hay 800 cây số? Biên giới Đức chắc còn gần hơn. Bộ mày tưởng đám nông dân đó tin một cô gái rớt từ trên trời xuống ư? Không đâu, cô ả được gởi đến cho họ.”

Nàng đang bước nặng nề trên tuyết phía trước, hai tay thọc trong áo khoác ngoài. Nhìn từ đàng sau, nàng giống như một đứa bé trai 12 tuổi mặc một bộ đồ thợ máy ăn cắp ở đâu đó.

“Không biết cô ta đã dậy vú chưa nhỉ?”  Kolya nói.

Lời nói thô tục của hắn làm tôi ngượng ngùng, mặc dầu tôi cũng thắc mắc như hắn. Suy đoán thân thể của nàng dưới bao nhiêu lớp áo là điều không thể. Nhưng tôi có thể nói nàng chẳng có một đường cong nào cả, phẳng lỳ và mảnh khảnh như chiếc lá cỏ.

Hắn đoán được tư tưởng tôi hiện ra trên mặt bèn mỉm cười.

“Tao đã đả kích mày hả? Tao xin lỗi vậy. Mày thích cô bé phải không?

“Tao không biết.”

“Tao sẽ không nói về cô bé như thế nữa, mày bỏ qua nhé?”

“Mày có thể nói về cô ta bằng cách nào tùy ý.”

“Không, không, bây giờ tao hiểu rồi. Nhưng nghe tao đi, đây không phải là con cá dễ cắn câu đâu.”

“Mày sắp sửa cho tao thêm những lời khuyên từ cuốn sách tưởng tượng của mày phải không?”

“Hãy nghe lời tao. Chế diễu tao cũng được, nhưng tao hiểu mấy vụ lẩm cẩm này hơn mày. Tao đoán cô nàng có chút cảm tình với cái tên Korsakov đó. Hắn từng trải hơn mày, cho nên đừng cố lấy cảm tình của nàng bằng cách tỏ ra rằng mình ngon lành hơn nó.

“Nàng không yêu hắn đâu.”

“Một chút cảm tình thôi.”

“Tao chưa bao giờ nghĩ sẽ phô trương với nàng về sự phong trần của tao. Mày nghĩ tao ngu lắm phải không?”

“Vậy thì vấn đề sẽ là mày chiếm cảm tình của nàng bằng cách nào?”

Kolya im lặng một hồi lâu, mắt nhíu lại, trắn nhăn lên, duyệt lại xem tôi có ưu điểm nào. Trước khi hắn có thể tìm được gì, chúng tôi nghe tiếng la hét phía sau, bọn lính cai tù đang làm dấu cho chúng tôi dạt ra bên đường. Một đoàn xe với những chiếc xe chạy vừa bằng bánh cao xu và xích sắt, ầm ĩ vượt qua chúng tôi, thùng xe được đậy kín bằng vải bạt. Đoàn xe chở vật liệu tiếp tế ra mặt trận, Chúng tối đứng nhìn năm phút rồi, nhưng đoàn xe dài như bất tận. Tụi Đức chẳng muốn khoe khoang với  đám tù nhân, nhưng tôi thực sự thán phục. Xăng dầu trong thành phố Piter thiếu thốn đến nỗi tôi chỉ thấy khoảng bốn hay năm chiếc xe di chuyển trong một ngày. Tôi đã đếm được hơn bốn mươi xe vận tải hai hệ, hai bánh trước bằng cao xu, hai bánh sau là xích sắt, có những ngôi sao ba góc gắn trên chiếc lưới sắt phía trước, phía sau sơn những hình chữ thập đen viền trắng.    

Sau đoàn xe hai hệ, là những chiếc xe thiết giáp 8 bánh, rồi đến thiết giáp hạng nặng với súng đại bác, cuối cùng là những xe vận tải hạng nhẹ chở lính ngồi đối diện trên 2 hai hàng song song. Những người lính mặc áo chòang trắng, mặt mày mệt mỏi, râu ria xồm xoàng, súng khoác trên vai.

Chúng tôi nghe tiếng chửi thề từ toán đầu của đoàn xe, mấy người tài xế ngóc đầu ra ngoài để xem chuyện gì sảy ra. Một chiếc chiến xa gắn đại bác bị tuột giây xích, người tài xế đang vội vã sửa chữa. Khẩu đại bác làm nghẽn lối những chiếc xe phía sau.

Lính tráng được dịp xuống xe và đứng một hàng dài đái bên lề đường, một hàng dài chừng vài trăm người. Họ dậm chân la hét lẫn nhau để xem ai bắn súng nước xa nhất. Hơi nước bốc lên từ tuyết màu vàng.

“Xem kìa mấy thằng khốn nạn đái bừa bãi trên đát của cbungs mình, “ Kolya thì thầm. “Chúng nó sẽ không cười cợt khi tao ngồi xổm và ỉa giữa thành phố Bá Linh. “ Suy nghĩ vớ vẩn làm hắn tươi tỉnh hẳn lên. “Có lẽ đó là lý do tao đã không ỉa ra được, chắc để chờ ngày chiến thắng.”

“Cái bụng yêu nước.”

”Toàn phần thân thể tao đều yêu nước. Con cu của tao sẽ huýt gió bài ca Sô Viết khi ngày chiến thắng đến.”

“Mỗi khi tôi nghe mấy người nói chuyện, toàn là nói chuyện tục tĩu không vậy,”

Vika đã rón rén đến sau lưng chúng tôi như mọi lần không một tiếng động, khiến tôi giât mình khi nàng lên tiếng. “ Sao mấy người không trần truồng ra làm luôn đi cho xong việc.”

“Không phải hắn muốn lột trần tôi ra đâu,”  Kolya nói một cacahs dâm đãng.

Tôi cảm thấy xấu hổ và cơn giân dâng trào, nhưng Vika coi như không nghe thấy gì cả. Nàng vừa canh chừng bọn lính gác và đám tù nhân rồi dúi cho chúng tôi mỗi người một nửa lát bánh mì lúa mạch.

“Có thấy chiếc xe chỉ huy ở cuối đoàn xe không?”  Nàng vừa hỏi mắt nhìn về đó nhưng không dùng tay để ra dấu.

“Đây là miếng bánh mì ngon nhất kể từ dạo mùa hè,” Kolya bình phẩm, miếng bánh mì đã ăn hết mất rồi.

“Thấy chiếc xe Comandeurwagon với cái chắn bùn vẽ hình chữ thập kia không? Đó là chiếc xe của thằng Abendroth đó.”

“Sao mà cô biết?” Tôi hỏi nàng.

“Bởi vì chúng tôi đã theo dõi nó 3 tháng nay. Suýt nữa tôi đã có cơ hội giết nó bên ngoài thị trấn Budogoshch. Cái xe đó là của nó.”

“Có kế hoạch gì chưa?” Kolya vừa hỏi vừa cậy một hạt careway dính giữa kẽ răng.

“Khi đoàn xe di chuyển trở lại, tôi sẽ đợi hắn đến gần để có cơ hội giết hắn. Chẳng  mấy khó khăn.”

Tôi nhìn đoạn đường từ trên xuống dưới. Chúng tôi đứng giữa ước chừng một tiểu đoàn lính Đức, hàng trăm tay súng vừa trên xe bọc sắt vừa bộ binh bao chung quanh. Lời nói của Vika vừa rồi có nghĩa là chúng tôi sẽ mất mạng trong vài phút nữa, dù nàng có bắn trúng mục tiêu hay không.

“Tôi sẽ bắn,”  Kolya nói. “Cô và Lev đứng chung với đám nông dân ngu muội kia. Không lý do gì lại hy sinh tất cả. “

Vika cong đôi môi trong kiểu cười nửa miệng và lắc đầu:

”Tôi bắn giỏi hơn cậu.”

“Cô chưa thấy tôi bắn bao giờ.”

“Đúng vậy. Và tôi bắn giỏi hơn cậu.”

Tôi chêm vào:

“Cả hai người cùng bắn cũng chẳng khác gì, bộ hai người nghĩ bọn chúng sẽ tha cho bất cứ ai trong chúng ta sao.”

“Cậu nhóc nói có lý”, Kolya nói. Hắn đảo mắt nhìn đám tù nhân mù chữ đứng chung quanh. Họ đang dậm chân và xoa tay để cố giữ hơi ấm, hầu hết bọn họ là những nông dân chưa hề đi xa nông trường vài cây số. Một vài người là lính Vệ Binh Đỏ lẫn lộn trong đó. Một hay hai người, tôi biết chắc rằng cũng biết đọc như tôi.

“Chúng nó nói có bao nhiêu tù nhân nhỉ? Ba mươi tám phải không?”

“Còn ba mươi bảy thôi,” Vika sửa lại. Thấy tôi đang nhìn nàng chăm chú, đôi mắt màu xanh lơ của nàng không ngại ngùng hất ngược lại. “Cậu nghĩ có thể sống được bao lâu nếu đám dân quê đó phát hiện cậu thiếu cái gì ở đó”  nàng chỉ xuống háng của tôi, “và tố cáo cậu để được thêm tí xúp?”

“Ba mươi bảy … Hình như hơi quá đáng để đánh đổi một tên Đức,” Kolya nói.

“Ba mươi bảy tù nhân đến xưởng luyện thép ư? Những người này không còn là người Nga nữa,” nàng lẩm nhẩm bằng một dọng bình thản. “Họ là lao động Đức. và đáng để đổi mạng với tên Abendroth.” Kolya gật đầu hướng về chiêc xe chỉ huy đang đậu ở đàng xa kia.

“Chúng ta là quân tốt đen, nó là tướng đấy, có phải ý cậu vậy không?”

“Chúng ta còn kém hơn quân tốt đen. Tốt đen cũng còn có giá trị.”

“Nếu chúng ta bắt được Tướng vậy chúng ta cũng có giá lắm chứ.”

Vừa nói kolya vừa nháy mắt với tôi. Hắn nở một nụ cười tinh quái, mặt rạng rỡ vẻ kiêu ngạo của một tên Cossack với ý tưởng mới lóe trong đầu.

“Tôi có cách khác. Chờ ở đây một chút.”

“Anh làm gì thế?” Vika vội can hắn. Nhưng đã quá trễ; Hắn vội vã bước đến một đám lính gần đó. Đám lính Đức nheo mắt nhìn hắn và tay sẵn sàng trên cò súng. Kolya dơ hai tay lên cao và bắt đầu nói bằng tiếng Đức, hoạt bát vui vẻ như thể tất cả mọi người đang tụ tập dể xem một buổi diễn hành. Chỉ sau ba mươi giây, bọn lính cười rộn rã khi nghe hắn kể một chuyện tiếu lâm gì đó. Có một tên lính còn cho hắn kéo ké một hơi thuốc lá dài nữa chứ.

“Anh ta thật có duyên,” Vika khen. Nàng giống như một nhà côn trùng học đang phê bình đôi cánh của con bọ rầy.

“Có lẽ bọn chúng cho rằng hắn là người anh em thất lạc từ lâu.”

“Hai cậu thật là một đôi kỳ lạ.”

“Chúng tôi không phải là một cặp đôi.”

“Tôi không có ý đó. Đừng để ý, Lyova à. Tôi biết cậu thích con gái mà.”

Ba tôi thường gọi tôi trìu mến như vậy, Lyova, và bây giờ bất ngờ tôi lại được nghe từ chính miệng của nàng gọi tên cúng cơm của tôi một cách trơn tru tự nhiên như thể nàn đã gọi như thế hàng bao nhiêu năm rồi. Tôi muốn khóc.

“Anh ta chọc giân cậu lắm phải không? Khi anh ta bảo muốn nhìn thấy tôi trần truồng phải không?”

“Hắn nói nhiều câu ngớ ngẩn.”

“Thế cậu không muốn nhìn thấy tôi trần như nhộng?”

Vika nở nụ cười chế diễu, hai chân dạng ra xa, tay thọc trong túi áo khoác.

“Tôi không biết.” Đúng là một câu trả lời ngớ ngẩn và nhát hít, thực sự tôi không thể thích ứng được những thay đổi đối cực nhau. Một lúc tôi nghĩ mình chỉ còn vài phút sống sót, sau đó lại thấy cô nàng bắn sẻ đang đùa cợt với mình. Nàng đang cợt nhả với tôi sao? Tôi bị rối trí với những diễn biến nguy cơ kề cận. Những điều dường như “không thể tưởng tượng được“ sảy ra buổi chiều lại trở nên sự thực vào buổi tối. Xác chết tên lính Đức rơi từ trên trời xuống, một tên bán làm xúc xich làm bằng thịt người ở Chợ Trời Haymarket. Những con chó trở thành những trái bom. Những xác chết đông đá trở thành bảng chỉ đường. Người nông dân mất nửa mặt đứng lắc lư trong mưa tuyết, đôi mắt buồn thảm nhìn kẻ sát hại mình. Tôi chẳng có tí gì trong bụng, chẳng còn chút mỡ nào còn bám lấy xương. Không còn chút sinh lực nào cho cuộc hành trình hung hiểm này. Tôi chỉ lê bước, hy vọng sẽ tìm được một mảu bánh mì cho chính tôi và một tá trứng cho cô con gái Đại Tá.

“Anh ta nói ba của cậu là một thi sĩ nổi tiếng.”

“Ông không nổi tiếng như vậy đâu.”

“Có phải cậu cũng muốn trở thành như vậy không? Thi sĩ?”

“Không, tôi chẳng có tì gì về thơ cả.”

“Vậy cậu có tài gì?”

“Tôi không biết. Đâu phải ai cũng có tài năng thiên phú.”

“Đúng vậy. Mặc dù người ta luôn bảo thế.”

Nhìn bề ngoài có vẻ Kolya đang diễn thuyết trước đám lính đứng thành nửa vòng tròn bao quanh hắn, dơ tay múa chân để nhấn mạnh lời nói. Hắn chỉ tay về phía tôi, làm cổ họng tôi thắt lại khi đám lính quay mặt nhìn tôi, tỏ vẻ hiếu kỳ và nhạo báng.

“Hắn nói với bọn chúng cái gì đấy hả Trời?”

Vika nhún vai. “Nếu không cẩn thận hắn sẽ tự chuốc lấy họa.”

Những người lính dường như nghi ngờ, nhưng Kolya vẫn tiếp tục dỗ dành họ và cuối cùng một người trong số họ, lắc đầu như thể không thể tin nổi mình đang nghe vị nguời Nga điên này nói, điều chỉnh dây đeo MP40 và lao về phía sau đoàn xe. Kolya gật đầu với những người còn lại đang tụ tập xung quanh mình, buông một câu đùa cuối cùng khiến họ lại cười tươi, rồi thong thả trở lại chỗ chúng tôi.
"Bọn Nazis rất ngưỡng mộ cậu đấy," Vika nói. "Cậu đang trích Mein Kampf à?"
"Tôi đã thử đọc một lần. Rất chán."
"Cậu nói gì với họ vậy?"
"Tôi bảo tôi có một cuộc cá cược cho Herr Abendroth. Rằng bạn tôi ở đây, một cậu bé mười lăm tuổi từ khu Leningrad kém sang hơn, có thể chơi mà không cần hậu vẫn thắng Sturmbannfuhrer trong một ván cờ."
"Tớ mười bảy tuổi rồi."
"Ồ. Thế mười lăm chỉ là một nhát châm chọc thôi."

"Đây có phải là một trò đùa không?" Vika hỏi, nghiêng đầu sang một bên, nhìn Kolya và chờ cậu ấy cười và giải thích rằng cậu ấy không làm chuyện ngớ ngẩn đó. 
"Không phải đùa." 
"Cậu không nghĩ là nó sẽ thắc mắc làm sao cậu biết nó ở đây à? Biết cấp bậc của nó, biết nó chơi cờ sao?" 
"Tớ nghĩ chắc nó sẽ thắc mắc tất cả những điều đó. Và điều đó sẽ làm nó tò mò, và điều đó sẽ khiến nó đến với chúng ta." 
"Cá cược là gì?" tớ hỏi. 
"Nếu nó thắng, nó có thể bắn chết chúng ta ngay lập tức." 
"Nó có thể bắn chết chúng ta bất cứ lúc nào nó muốn, đồ ngốc đầu đặc." 
"Đó là những gì các lính nói. Tất nhiên là nó có thể. Nhưng tớ nói với họ rằng Sturmbannführer là một người có danh dự, một người có nguyên tắc. Tớ nói rằng tớ tin lời nó và tớ tin vào tinh thần cạnh tranh của nó. Chúng say mê tất cả mấy chuyện máu me và danh dự đó." 
"Còn nếu tớ thắng thì chúng ta được gì?"

"Đầu tiên, hắn giải phóng cả ba chúng ta." Hắn nhìn thấy nét mặt chúng tôi và cắt ngang trước khi chúng tôi kịp nói. "Đúng, đúng, các anh nghĩ tôi ngốc, nhưng hai người các anh mới là người chậm chạp. Chúng ta không thể chơi bây giờ, khi đoàn xe đang di chuyển. Hy vọng trò chơi sẽ diễn ra tối nay, bên trong, tránh xa tất cả những chuyện này." Kolya vẫy tay, chỉ vào những người lính Đức đang đứng thành vòng tròn lỏng lẻo, trò chuyện và hút thuốc; những chiếc xe bán bánh xe chở đầy lương thực; pháo hạng nặng. "Hắn sẽ không bao giờ thả chúng ta ra." "Rõ ràng hắn sẽ không bao giờ thả chúng ta. Nhưng chúng ta sẽ dễ dàng hơn nhiều trong việc tấn công hắn. Và nếu các vị thần mỉm cười, có thể chúng ta còn có cơ hội chạy trốn." "'Nếu các vị thần đang mỉm cười,'" Vika nói, chế giễu sự kiêu ngạo của Kolya. "Anh có chú ý đến cuộc chiến này không?"

Các thợ cơ khí đã gắn lại hệ thống xích trên pháo tự hành. Tài xế và đội của anh nhảy vào hầm lái. Chẳng bao lâu sau, động cơ khạc trở lại và con thú tháp pháo dài rên rỉ tiến lên, nghiền nát lớp băng đã hình thành quanh các miếng xích thép đúc. Những lính bộ binh dường như không vội quay lại xe tải của mình, nhưng sau lời tạm biệt khàn đặc cuối cùng, với các sĩ quan la hét và đoàn xe bắt đầu di chuyển, họ hít một hơi dài điếu thuốc, tắt chúng đi và nhảy trở lại những xe chở phủ bạt.

Người lính đã đi phát thông điệp cho Abendroth chạy bộ trở về đơn vị. Khi thấy chúng tôi nhìn theo, anh gật đầu và cười. Mặt anh hồng và không có lông, má tròn, dễ dàng tưởng tượng anh như một đứa bé trọc đầu đang khóc. Anh hô một từ tiếng Đức với chúng tôi trước khi chạy kịp chiếc xe tải đang lăn bánh, đưa tay ra và để một đồng đội kéo anh lên xe.

“Tối nay,” Kolya nói. 
Những người lính canh của chúng tôi đã sủa vào mặt chúng tôi rồi, biết là chúng tôi chẳng hiểu gì và cũng không quan tâm. Thông điệp thì đủ đơn giản. Các tù nhân xếp thành hàng lần nữa, Vika trôi đi xa chúng tôi, và chúng tôi chờ đoàn xe dài đi qua. Khi Kommandeurwagen chạy qua, tôi cố nhín xem Abendroth, nhưng kính cửa sổ đã đóng băng. 
Tôi nhớ ra một điều đã làm tôi bực bội và quay sang Kolya. 
“Điều thứ hai cậu yêu cầu là gì vậy?” 
“Hm?” 
“Cậu nói nếu tớ thắng, trước hết hắn thả chúng ta. Vậy điều thứ hai cậu yêu cầu là gì?” 
Anh ấy nhìn xuống tôi, đôi mày nghiêng lại về nhau, khó tin là tôi không đoán được. 
“Không rõ ràng sao? Một tá trứng.”

Tối hôm đó, chúng tôi ngồi cùng những tù nhân khác trong một chuồng cừu ngay ngoài Krasnogvardeysk. Không khí có mùi len ướt và phân. Người Đức đã cho chúng tôi vài cành cây làm củi, và hầu hết mọi người đều tụ tập quanh một đống lửa nhỏ rụt rè ở giữa chuồng. Tối nay, họ mệt quá nên không muốn trò chuyện về việc trốn thoát. Họ kêu ca lười biếng rằng người Đức chưa cho ăn kể từ cái bánh quy buổi sáng, lẩm bẩm dự đoán thời tiết cho ngày mai, và chẳng bao lâu, tất cả đều ngủ trên nền lạnh, ôm nhau cho ấm. Vika, Kolya và tôi ngồi dựa lưng vào bức tường gỗ sứt mẻ, run rẩy, tranh luận xem liệu trò chơi có diễn ra không.
"Nếu hắn gọi chúng ta," Vika nói, "nếu họ đưa chúng ta đến gặp hắn, tớ hứa với cậu, họ sẽ khám chúng ta xem có vũ khí không."
"Họ đã khám tù nhân rồi mà. Họ sẽ nghĩ thế nào, rằng chúng ta tìm thấy súng trong chuồng cừu sao?"
"Người đó biết mình là mục tiêu. Hắn rất cẩn thận. Họ sẽ tìm thấy súng."

Kolya đáp lại bằng một tiếng xì đầy thương tiếc, trầm và trang nghiêm như một nốt nhạc duy nhất từ kèn bariton. Vika nhắm mắt lại vài giây, thở bằng miệng. Tôi quan sát hàng mi đỏ nhạt của cô dưới ánh lửa.
"Dù sao đi nữa," cuối cùng cô nói, "họ sẽ tìm thấy súng thôi."
"Vậy chúng ta nên làm gì, siết cổ người đó sao?"
Cô đưa tay vào bộ đồ bảo hộ, rút con dao Phần Lan của mình khỏi bao dao trên thắt lưng, và bắt đầu khắc một nấm mồ nhỏ trên đất đóng băng. Khi nó đủ sâu, cô chôn khẩu súng lục và đưa tay ra để nhận tay Kolya.
"Tôi muốn giữ nó."

Cô ấy chờ với tay ra và cuối cùng anh ta cũng đưa cho cô ấy. Khi cả hai khẩu súng lục đều bị đất phủ, cô ấy cởi áo liền quần ra và tháo thắt lưng. Kolya nhúc nhích nhẹ tôi một cái. Áo liền quần đã trượt khỏi vai Vika; bên dưới cô ấy mặc một chiếc áo sơ mi kiểu của thợ làm rừng bằng len dày và hai lớp áo lót dài, nhưng trong giây lát tôi nhìn thấy xương quai xanh của cô ấy dịch chuyển dưới làn da lấm tấm bụi. Trước đây tôi chưa bao giờ để ý đến xương quai xanh của người khác; xương của cô ấy trông như những cánh chim hải âu bay. Cô ấy giật dây lưng vải ra, nâng áo sơ mi và hai chiếc áo lót lên đến ngay dưới ngực, giữ áo bằng cằm, và quấn thắt lưng vào làn da trần. Vỏ dao giờ đặt lên xương ức cô ấy, và khi cô ấy kéo áo lót và áo sơ mi  xuống rồi cài lại áo liền quần, không thể nhận ra hình dạng của nó.

Cô ấy nắm lấy tay tôi và đặt nó lên ngực cô ấy. "Cậu có cảm thấy gì không?"
Tôi lắc đầu và Kolya cười. "Trả lời sai rồi."
Vika mỉm cười với tôi. Tay tôi vẫn đặt trên ngực có đệm của cô ấy. Tôi vừa sợ chuyển động nó, vừa sợ cứ để nguyên ở đó. "Đừng nghe hắn, Lyova. Hắn sinh ra từ mông mẹ hắn mà."
"Hai cậu muốn chuyện riêng với nhau à? Tôi có thể qua chia chỗ nằm với ông già Edik bên đó. Hắn trông cô đơn lắm."
"Còn con dao của tôi thì sao?" tôi hỏi cô ấy.
"Tôi quên mất con dao của cậu rồi."
"Để tôi lấy đi," Kolya nói. "Tôi biết cách dùng nó."

“Không,” Vika nói. “Họ sẽ lục soát cậu kỹ nhất. Cậu là người duy nhất trông như một binh sĩ.” Cô nghiêng người về phía trước và tôi rụt tay lại, chắc chắn rằng mình đã  bỏ lỡ một cơ hội dù không biết đó là gì hay nó đi đâu mất. Cô gỡ vỏ dao găm ra khỏi giày tôi và nhấc nó lên một lúc, cân nhắc kích thước và hình dạng. Cuối cùng, cô trượt nó sâu vào trong giày tôi, dưới tất. Cô lại kiểm tra giày một lần nữa. Không nhìn thấy gì cả. Cô vỗ vỗ vào da giày và trông có vẻ hài lòng.
“Cậu đi bình thường được không?”

Tôi đứng dậy và đi vài bước. Tôi cảm nhận lưỡi dao găm đâm vào chân, nhưng có vẻ chắc chắn, được giữ chặt bởi tất và giày của tôi.
“Nhìn kìa,” Kolya nói. “Kẻ giết người im lặng.”

Tôi lại ngồi xuống bên Vika. Cô chạm vào chỗ mềm dưới tai tôi và kéo ngón tay qua cổ tôi, dừng lại dưới tai bên kia.
“Cậu cắt chỗ đó ra,” cô nói với tôi, “thì không ai bao giờ đóng được nó lại nữa.”

Ý cô muốn nói cắt cổ người ta như thế.

Các sĩ quan cao cấp của Einsatzgruppe A đã chiếm trụ sở đảng Krasnogvardeysk, một chuỗi các văn phòng nhỏ bẩn thỉu với sàn linoleum bong tróc ở trên xác tòa nhà cảnh sát đen kịt. Tòa nhà bốc mùi khói và khí diesel nhưng người Đức đã khôi phục điện và đốt lò; tầng hai ấm áp và thoải mái, ngoài vài vệt máu khô trên tường. Vài giờ sau khi chúng tôi chôn súng, hai binh sĩ từ tiểu đoàn Gebirgsjager dẫn ba chúng tôi vào phòng họp, nơi trước khi thị trấn thất thủ, các thành viên ban lập kế hoạch đã gặp để thảo luận các mệnh lệnh từ trên xuống và chỉ thị cho dưới. Những cửa sổ bốn ô nhìn xuống con đường chính của Krasnogvardeysk không có đèn. Áp phích viết khẩu hiệu tuyên truyền của Lenin và Zhdanov vẫn treo trên tường, không ai động đến, như thể biểu cảm nghiêm nghị của họ làm người Đức chẳng bận tâm đến mức không đáng để xé hay làm hỏng.

Abendroth ngồi ở cuối bàn dài, uống rượu trong ly bằng pha lê. Anh gật đầu khi chúng tôi bước vào phòng, nhưng không hề đứng dậy. Chiếc mũ xám có vành đen với đầu lâu bạc phía dưới đại bàng Đức đặt trên mặt bàn. Một bàn cờ du lịch, các quân đã được sắp xếp sẵn, nằm giữa mũ và một chai rượu gần như trống không có nhãn.

Tôi đã tưởng tượng một người thon thả, phong cách học giả, nhưng Abendroth là một người to lớn, cơ bắp như vận động viên ném búa, cổ áo ghì chặt vào các tĩnh mạch trên cổ dày của anh. Cái ly nặng trông mong manh như ly nhỏ xíu trong lòng bàn tay anh. Anh trông không già hơn ba mươi, nhưng tóc cắt sát hai bên đã trắng, và râu ria trên cằm cũng vậy. Những hình SS sáng loáng trên ve cổ bên phải; bốn chấm bạc chỉ cấp bậc trên ve trái; và một Huân chương Hiệp sĩ đen-bạc treo giữa hai ve áo.

Anh ta ít nhất cũng hơi say, dù các cử động vẫn hoàn toàn nhịp nhàng. Tôi đã học từ một tuổi rất nhỏ cách nhận biết người say, kể cả những kẻ say khéo giữ được bình tĩnh. Bố tôi không phải là người uống rượu nhiều, nhưng bạn bè ông thì ai cũng uống, những nhà thơ và nhà viết kịch chưa bao giờ đi ngủ khi còn tỉnh táo trong suốt cuộc đời trưởng thành. Một số thì tình cảm lộ liễu, hôn má tôi và làm rối tóc tôi trong khi nói với tôi rằng có một người cha như ông thật là may mắn. Số khác thì lạnh lùng và xa cách như những mặt trăng quay quanh, chờ tôi trở lại phòng tôi chia sẻ với chị gái, để lại người lớn một mình cho họ tiếp tục các cuộc tranh luận về Bộ Chính Trị Đảng hay khiêu khích mới nhất của Mandelstam. Một số lắp bắp sau chỉ một ly vodka và một số chỉ nói rõ ràng sau khi cạn chai đầu tiên.

Đôi mắt của Abendroth sáng lên hơi quá mức. Thỉnh thoảng ông ta cười mà không vì lý do gì rõ ràng, có vẻ tự vui với những câu đùa của chính mình. Ông ta quan sát chúng tôi và không nói gì cho đến khi một ly rượu trong tay đã cạn, lau tay lại và nhún vai.

"Rượu mận," ông ta nói với chúng tôi, tiếng Nga khá chuẩn, mặc dù giống như sĩ quan Einsatz cùng trường học, ông ta không cố gắng bắt chước giọng. "Một ông già tôi quen làm rượu này thủ công, ngon nhất thế giới, và giờ tôi mang theo một thùng mỗi khi đi đâu đó. Một người trong số các cậu biết nói tiếng Đức không?"

"Tôi biết," Kolya nói.

"Cậu học ở đâu vậy?"

"Bà ngoại tôi đến từ Vienna." Dù điều này có đúng hay không, tôi cũng chẳng biết, nhưng ông ta nói với một sự tin tưởng đến mức Abendroth có vẻ chấp nhận điều đó. 
"Cậu đã từng đến Vienna chưa?"  (Nói bằng tiếng Đức)
"Chưa."  (Trả lời bằng tiếng Đức)
"Tiếc quá. Thành phố đẹp lắm. Và cho đến giờ vẫn chưa ai đánh bom nó, nhưng điều đó sẽ không kéo dài. Tôi dự đoán người Anh sẽ đến đó trước khi năm kết thúc. Có ai nói với cậu tôi chơi cờ không?" 
"Một trong những đồng đội của ông. Một Obersturmfuhrer, tôi tin vậy? Ông ấy nói tiếng Nga gần giỏi như ông." 
"Kuefer? Người ria mép nhỏ đó à?" 
"Đúng rồi. Ông ấy rất…" Kolya ngập ngừng như thể không biết nên tiếp tục thế nào mà không nói điều gì xúc phạm. "… thân thiện." 
Abendroth nhìn Kolya vài giây trước khi khịt mũi, vừa buồn cười vừa ghê tởm. Ông ta che miệng bằng mu bàn tay và ợ trước khi rót thêm một ly rượu schnapps. 
"Tôi chắc là ông ấy vậy. Ừ, ông ấy rất thân thiện, Kuefer. Và cuộc trò chuyện của các người sao lại chuyển sang tôi vậy?"

Tôi nói với hắn là bạn tôi đây là một trong những tay chơi cờ giỏi nhất ở Leningrad và hắn nói—
"Bạn Do Thái của cậu đây à?"
"Ha, đó cũng là trò đùa của hắn, nhưng không, Lev không phải Do Thái. Hắn bị lời nguyền mũi mà không có tí tiền nào."
"Tôi ngạc nhiên là Kuefer không kiểm tra bộ phận sinh dục của thằng bé để xác minh chủng tộc."
Vẫn nhìn tôi, Abendroth bình luận bằng tiếng Đức cho các binh sĩ, những người liếc tôi, tò mò.
"Cậu có hiểu tôi vừa nói gì không?" hắn hỏi Kolya.
"Hiểu."

"Dịch cho bạn bè của cậu đi." 
"‘Việc của tôi là nhận ra người Do Thái khi tôi gặp họ.'" 
"Rất tốt. Và khác với bạn Kuefer của chúng ta, tôi cũng có thể nhận ra một cô gái. Cởi mũ ra đi, cô bé." 

Trong một khoảng thời gian dài, Vika không cử động. Tôi không dám nhìn cô, nhưng tôi biết cô đang cân nhắc xem có nên vung dao hay không. Hành động đó sẽ vô ích, những tên lính sẽ bắn cô trước khi cô bước đi một bước, nhưng dường như những hành động vô ích là tất cả những gì chúng tôi còn lại. Tôi có thể cảm nhận Kolya căng thẳng bên cạnh mình—nếu Vika vung dao, anh sẽ lao vào tên lính gần nhất, và mọi chuyện sẽ kết thúc rất nhanh.

Cái chết sắp đến không làm tôi sợ hãi nhiều như lẽ ra phải vậy. Tôi đã sợ quá lâu rồi; tôi quá mệt mỏi, quá đói để cảm nhận điều gì đó với cường độ đúng mức. Nhưng nếu nỗi sợ của tôi giảm đi, không phải vì lòng dũng cảm của tôi tăng lên. Cơ thể tôi yếu đến mức đôi chân run rẩy vì nỗ lực đứng thẳng. Tôi không thể tập trung nghĩ về một mối quan tâm lớn lao nào, kể cả số phận của Lev Beniov.

Cuối cùng Vika cởi chiếc mũ lông thỏ và giữ nó trong tay. Abendroth uống nửa ly rượu chỉ trong một hơi, mím môi và gật đầu.

"Cô sẽ xinh đẹp khi tóc mọc dài ra. Bây giờ mọi thứ đều rõ ràng, đúng không? Nói cho tôi nghe một điều này," ông nói với Kolya. "Cậu nói tiếng Đức khá tốt, nhưng lại không đọc được tiếng Nga à? Nói cho tôi nghe," ông nói với Kolya. "Cậu nói tiếng Đức khá tốt, nhưng lại không đọc được tiếng Nga à?"

"Nó luôn làm tôi đau đầu khi cố đọc." 
"Tất nhiên rồi. Còn bạn," Ông ta nói với tôi, "Cậu là một trong những kỳ thủ cờ hay nhất ở Leningrad, nhưng cậu cũng không đọc được sao? Thật là một sự kết hợp kỳ lạ, đúng không? Hầu hết các kỳ thủ cờ mà tôi biết đều khá chữ nghĩa." 
Tôi mở miệng, hy vọng lời nói dối sẽ tuôn ra nhanh như Kolya, nhưng Abendroth giơ một tay lên và lắc đầu.

"Đừng bận tâm. Cậu đã vượt qua bài kiểm tra của Kuefer, tốt lắm, tôi tôn trọng điều đó. Các cậu là những người sống sót. Nhưng tôi không phải là người ngốc. Một người trong số các cậu là người Do Thái giả vờ làm người Gentile; một người là con gái giả làm con trai; tất cả các cậu, tôi cho rằng, đều biết chữ giả làm mù chữ. Và mặc dù có sự chú ý của những quân nhân Biệt Đội Sơn Cước cảnh giác của chúng tôi và Obersturmfuhrer Kuefer danh tiếng, tất cả những chiêu trò này đều thành công. Nhưng các cậu lại xin đến đây chơi cờ. Các cậu muốn tôi chú ý đến các cậu. Điều này thật kỳ lạ. Các cậu không phải là kẻ ngốc, điều đó rõ ràng, nếu không các cậu đã chết từ lâu rồi. Các cậu có thực sự nghĩ rằng tôi sẽ thả tự do cho các cậu nếu các cậu thắng trò chơi này không? Còn những tá trứng… tá trứng là phần kỳ lạ nhất của toàn bộ kế hoạch này."

"Tôi nhận  Ông không có quyền để thả chúng tôi," Kolya nói, "Nhưng tôi nghĩ, nếu bạn tôi thắng, có lẽ Ông có thể nói giúp với cấp trên của ông-"

‘‘Tất nhiên tôi có quyền thả các cậu. Không phải là vấn đề- à.’’ Abendroth chỉ vào Kolya và gật đầu, gần như mỉm cười. ‘‘Rất tốt. Cậu thật thông minh. Đánh vào cái tôi của người Đức. Phải, không có gì ngạc nhiên khi Kuefer lại thích cậu đến thế. Giải thích về tá trứng đi.’’

Tôi đã không ăn một quả nào kể từ tháng Tám. Chúng tôi luôn nói về những món ăn thèm muốn, và tôi không thể xua bỏ ý nghĩ về trứng chiên ra khỏi đầu. Cả ngày, đi bộ trong tuyết, đó là điều duy nhất tôi nghĩ tới.’

Abendroth gõ nhẹ vào mặt bàn bằng đầu ngón tay. ‘‘Vậy, hãy xem xét tình huống. Cả ba người các cậu đều là kẻ nói dối đã rõ. Các cậu bịa ra một câu chuyện mơ hồ khiến mình được gặp riêng-’’ Abendroth liếc nhìn các binh sĩ và nhún vai. ‘‘Một buổi gặp gỡ riêng với một sĩ quan cao cấp của Einsatzgruppe A bị khinh miệt. Rõ ràng là các cậu có tin tức mà muốn trao đổi.’

Có một khoảnh khắc im lặng trước khi Kolya nói, "Tôi không hiểu."
"Tôi nghĩ cậu hiểu đấy. Cậu biết những tù nhân nào là Bolshevik, có lẽ, hoặc cậu đã nghe thấy kế hoạch di chuyển quân của Hồng quân. Cậu không thể cung cấp thông tin này trước mặt các người Nga khác, nên cậu sắp xếp cuộc gặp này. Điều đó xảy ra khá thường xuyên, cậu biết mà. Những người đồng hương dường như rất háo hức phản bội Đồng chí Stalin."
"Chúng tôi không phải kẻ phản bội," Kolya nói. "Cậu bé tình cờ giỏi cờ vua. Tôi nghe nói cậu chơi cờ. Tôi thấy một cơ hội."
"Đây là câu trả lời tôi mong đợi," Abendroth nói với một nụ cười. Ông uống cạn phần còn lại trong ly rượu schnapps và rót ly cuối cùng, giơ lên ánh sáng để ngắm nhìn rượu.

"Ôi trời ơi, đúng là thứ này. Bảy năm trong thùng gỗ sồi…" 
Ông ta nhấp một ngụm nhỏ nữa, giờ thì kiên nhẫn, không muốn vội uống cạn ly cuối cùng. Sau một lúc thưởng thức schnapps, ông ta nói vài lời nhỏ bằng tiếng Đức. Một trong những lính canh chĩa MP40 về phía chúng tôi trong khi người kia tiến lại gần và bắt đầu lục soát tôi. 
Con dao dường như được giấu kĩ trong chuồng cừu, nhưng khi đứng đó trong lúc người lính lục soát tôi, tôi chỉ nghĩ đến chiếc vỏ da cứng đang cấn vào mặt trên chân mình. Anh ta lục soát các túi áo khoác cũ của cha tôi, kiểm tra dưới nách, dưới thắt lưng, dọc theo chân tôi. Anh ta thọc ngón tay vào trong giày tôi và nỗi sợ hãi quay trở lại, một cú sốc kinh hoàng, nhạo báng sự tê liệt mà tôi vừa cảm thấy năm phút trước. Tôi cố gắng thở bình thường, giữ một gương mặt bình tĩnh. Anh ta dò dọc ống chân tôi, không tìm thấy gì, rồi chuyển sang lục soát Kolya.

Tôi tự hỏi anh lính đó đã hụt tới mức nào, bao nhiêu milimet tách biệt các ngón tay anh ta và vỏ đựng dao găm. Anh ta là một cậu bé, lớn hơn tôi một, hai tuổi, khuôn mặt đầy những nốt ruồi nâu nhỏ. Bạn cùng lớp chắc chắn đã trêu cậu ấy về những nốt ruồi đó. Cậu ấy đã nhìn chúng trong gương, u sầu và xấu hổ, tự hỏi liệu cậu có thể cạo chúng bằng dao cạo của bố không. Nếu tối qua cậu ấy có thêm mười lăm phút để ngủ, nếu cậu ấy ăn thêm một thìa súp nữa, có lẽ cậu ấy đã có năng lượng để làm việc của mình đúng cách và tìm ra con dao của tôi. Nhưng cậu ấy không thế, và sự cẩu thả của cậu đã thay đổi mọi thứ đối với cả hai chúng tôi.

Khi anh ta xong việc lục soát Kolya, anh ta bước sang bên Vika. Người đồng đội của anh ta nói đùa một câu và cười thầm với sự chọc gẹo của mình. Có lẽ anh ta muốn khiêu khích cậu bé để vỗ  mông Vika hoặc sờ một bên núm vú, nhưng cô ấy nhìn anh ta bằng đôi mắt lạnh lùng, không chớp, và anh ta dường như bị bối rối, kiểm tra cô ấy ít kỹ hơn nhiều so với Kolya và tôi. Tôi nhận ra cậu bé chắc hẳn còn chưa cắt chỉ; cậu ấy lo lắng trước cơ thể phụ nữ như tôi vậy. 

Sau khi lúng túng kiểm tra đôi chân cô ấy, anh ta đứng dậy, gật đầu với Abendroth và lùi lại. Sturmbannführer quan sát cậu bé một lát, nụ cười nhẹ xuất hiện trên môi ông ta.

"Tôi nghĩ hắn sợ cậu," hắn nói với Vika. Hắn đợi vài giây để xem cô có phản ứng không, và khi cô không nói gì, hắn quay sang Kolya. "Cậu là một người lính, tôi không thể thả cậu được, nếu không cậu sẽ trở lại Quân đội Đỏ, và nếu cậu giết một người Đức, cha mẹ họ sẽ đổ lỗi cho tôi." Hắn nhìn tôi. "Còn cậu là người Do Thái; thả cậu đi là trái với lương tâm của tôi. Nhưng nếu cậu thắng, tôi sẽ để cô gái về nhà. Đây là lời đề nghị tốt nhất tôi có thể đưa ra."
"Tôi có lời hứa của ông là ông sẽ để cô ấy đi sao?" Tôi hỏi.
Abendroth xoa phần râu bạc trên cằm bằng các khớp ngón tay. Chiếc nhẫn cưới vàng trên ngón áp út của hắn hắt ánh sáng từ bóng đèn phía trên.

"Cậu thích cô gái ấy à. Thú vị. Còn cậu, cô gái tóc đỏ nhỏ một tẹo, cậu có thích tên Do Thái không? Thôi nào, thôi nào, không cần thô tục như vậy. Vậy… cậu không có quyền để đòi hỏi, nhưng được, tôi hứa với cậu. Tôi đã tìm được một trò chơi hay từ khi ở Leipzig. Đất nước Nga này có những kỳ thủ chơi cờ hay nhất thế giới và tôi chưa thấy ai giỏi cả." 
"Có thể ông đã bắn họ chết trước khi biết được họ có giỏi hay không," Kolya nói. Tôi nín thở, khá chắc chắn đây là bước đi quá đà, nhưng Abendroth gật đầu. 
"Có thể như vậy. Công việc quan trọng hơn vui chơi. Nào," hắn nói với tôi, "ngồi xuống. Nếu cậu giỏi như bạn cậu nói, tôi có thể giữ cậu lại cho cuộc thi." 

"Đợi đã," Kolya nói. "Nếu hắn thắng, Ông sẽ thả cô ấy và đưa trứng cho tụi tôi chứ?"

Sự kiên nhẫn của Abendroth với những lời qua lại bắt đầu cạn kiệt. Lỗ mũi Ông ta phập phồng khi Ông nghiêng người về phía trước, dù không lớn tiếng.
"Những gì tôi đề nghị còn hơn cả hào phóng. Cậu muốn tiếp tục sự ngu ngốc này sao?"
"Tôi tin bạn tôi. Nếu anh ta thua, hãy bắn vào đầu chúng tôi. Nhưng nếu anh ta thắng, chúng tôi muốn có trứng chiên cho bữa tối."
Abendroth lại nói bằng tiếng Đức và người lính lớn tuổi đã chĩa nòng súng vào đầu Kolya.

"Cậu thích mặc cả hả?" Abendroth hỏi. "Tốt, chúng ta mặc cả. Cậu nghĩ mình có quân bài tẩy hả. Cậu không có gì đâu. Tôi nói hai tiếng thôi là cậu thành xác chết. Đúng không? Hai tiếng. Cậu có hiểu chuyện đó xảy ra nhanh thế nào không? Cậu là xác chết, họ kéo xác cậu ra ngoài, tôi chơi cờ với bạn cậu. Sau này, có thể tôi sẽ đưa cô gái tóc đỏ về phòng, tắm cho cô ấy, xem cô ấy trông thế nào khi không còn bụi bẩn. Hoặc không làm gì cả, có thể không tắm, có thể tối nay tôi muốn làm tình với một con thú hoang. Bây giờ hãy suy nghĩ kỹ đi, cậu bé, suy nghĩ thật kỹ trước khi mở miệng. Vì chính bản thân cậu, vì mẹ cậu nếu con đàn bà thối tha đó còn sống, hãy nghĩ kỹ đi."
Một người đàn ông khác sẽ quyết định bỏ qua và im lặng mãi mãi. Kolya không do dự quá một giây.

"Tất nhiên, Ông có thể giết tôi bất cứ khi nào ông muốn. Điều này là không thể phủ nhận. Nhưng ông nghĩ bạn thân nhất của tôi sẽ còn tâm trí để chơi cờ sau khi thấy óc tôi văng trên bàn không? Ông muốn chơi cờ với một tay kỳ phùng địch thủ của Leningrad hay với một cậu bé sợ hãi đến nỗi nước tiểu chảy xuống chân? Nếu cậu ấy không giành được tự do cho chúng tôi, thì tôi hiểu, đây là chiến tranh. Nhưng ít nhất hãy cho cậu ấy cơ hội thắng bữa tối mà chúng tôi mơ ước."

Abendroth nhìn Kolya, đầu ngón tay Ông ta gõ nhịp chậm trên mặt bàn, là âm thanh duy nhất trong phòng. Cuối cùng, ông ta quay sang người lính có nốt ruồi và ra lệnh ngắn gọn. Sau khi người Đức trẻ tuổi chào và rời phòng, Sturmbannfuhrer ra hiệu cho tôi ngồi vào chiếc ghế ở góc bàn bên cạnh Ông. Ông gật đầu với Kolya và Vika và chỉ vào những chiếc ghế ở cuối bàn.

"Ngồi đi," ông ta ra lệnh cho họ. "Các cậu đã đi cả ngày rồi phải không? Ngồi đi, ngồi đi. Chúng ta nên tung đồng xu không?" ông ta hỏi tôi. Không chờ phản hồi, ông ta lấy một đồng từ túi ra và cho tôi xem con đại bàng đang kẹp chữ vạn một bên và ký hiệu năm mươi Reichspfennig bên kia. Ông ta hất đồng xu lên không trung bằng ngón tay cái, hứng nó, đặt lên mu bàn tay còn lại, và nhìn tôi. "Chim hay số?"

" Số!." 
"Cậu không thích con chim Đại Bàng của chúng tôi sao?" anh ta hỏi với một nụ cười nhẹ. Anh ta rút tay ra và chỉ cho tôi con đại bàng Nazi. "Tôi sẽ chơi quân trắng. Và đừng lo - cậu vẫn giữ được quân hậu của mình." 

Anh ta di chuyển quân cờ Queen  của mình tiến hai ô và gật đầu khi tôi cũng làm như vậy. 
"Một ngày nào đó tôi sẽ chọn khai cuộc khác." Ông ta di chuyển cánh bên c-pawn tiến hai ô, dâng quân để thí. Chiến thuật Gambit Hậu. Ít nhất nửa số ván tôi từng chơi bắt đầu bằng những nước đi này. Từ người chơi a-ma-tơ cuối tuần cho đến đại kiện tướng đều bắt đầu bằng kết hợp này; vẫn còn quá sớm để biết anh chàng Đức này có biết mình đang làm gì không. Tôi từ chối Gambit và di chuyển quân cờ vua tiến một ô.

Qua nhiều năm, tôi đã chơi hàng nghìn trận đấu với hàng trăm đối thủ. Tôi đã từng chơi trên một tấm chăn ở Summer Gardens (Vườn Giải Trí Mùa Hè), trong các giải đấu tại Cung điện Pioneers, trong sân Kirov với bố tôi. Khi tôi chơi cho câu lạc bộ Spartak, tôi ghi lại tất cả các ván đấu của mình, nhưng tôi đã vứt chúng đi khi bỏ thi đấu. Tôi chưa bao giờ định nghiên cứu các ván cũ, nhất là sau khi nhận ra mình chỉ là một người chơi hạng trung. Nhưng nếu bạn đưa cho tôi một tờ giấy và một cây bút, ngay cả hôm nay, tôi vẫn có thể viết ra ký hiệu đại số của toàn bộ ván đấu với Abendroth.

Tôi tung quân cờ Queen  ra từ hàng sau ở nước đi thứ sáu, điều này dường như làm anh ta ngạc nhiên. Ông ta nhăn mặt, gãi ria mép bằng móng tay một cách chần chừ. Tôi chọn nước đi đó vì tôi nghĩ nó hay, nhưng cũng vì nó có thể trông như một nước đi tệ—cả hai chúng tôi đều chưa biết rõ trình độ của đối thủ, và nếu ông ấy tin rằng tôi là một người chơi kém, tôi có thể dụ ông ta mắc sai lầm quan trọng. 
Ông ấy lẩm bẩm gì đó bằng tiếng Đức và di chuyển mã bên cánh vua, một phản ứng hợp lý nhưng không phải là cái tôi lo sợ. Nếu ông ấy ăn quân tốt của tôi, ông ấy sẽ giữ được thế chủ động, buộc tôi phải phản ứng với sự tấn công của Ông ấy. Thay vào đó, ông ta chơi phòng ngự, và tôi tận dụng cơ hội đưa quân cờ Bishop vào lãnh thổ bên địch.

Abendroth ngả lưng vào ghế, nhìn chăm chú vào bàn cờ. Sau một phút suy nghĩ, ông mỉm cười và nhìn tôi.
"Lâu rồi tôi mới được chơi một ván hay."
Tôi không nói gì, chỉ nhìn vào bàn cờ, hình dung các chuỗi nước đi có thể xảy ra.
"Cậu không cần lo lắng đâu," ông tiếp tục. "Thắng hay thua, cậu vẫn an toàn. Một ván cờ hay ho, mỗi đêm, sẽ giữ cho tôi tỉnh táo."
Ông lại nghiêng người về phía bàn và di chuyển quân Queen. Trong khi tôi đang cân nhắc, người lính trẻ quay lại mang theo một cái hộp gỗ sọc rơm đầy rơm. Abendroth hỏi anh ta một câu và người lính trẻ gật đầu, đặt hộp lên bàn.

"Cậu làm tôi hào hứng lên rồi đấy," Abendroth nói với Kolya. "Nếu tôi thắng, tôi có thể ăn một bữa trứng chiên 12 cái." 
Kolya, ngồi ở đầu bàn xa nhất, cười khi nhìn thấy hộp trứng. Cả hai lính giờ đứng sau lưng cậu ta và Vika, tay họ không rời khỏi tay cầm súng máy. Kolya đã cố gắng theo dõi trò chơi từ xa, nhưng Vika chỉ chăm chăm nhìn bàn. Khuôn mặt cô ấy hiếm khi biểu lộ gì, nhưng tôi có thể thấy cô ấy khó chịu và tôi nhận ra, quá muộn, rằng mình đã bỏ lỡ cơ hội. Khi tên lính đi lấy trứng, chúng tôi tạm thời đông hơn người Đức; họ có súng còn chúng tôi chỉ có dao, nhưng đó có thể là cơ hội tốt nhất của chúng tôi.

Tám nước đi vào ván cờ, Sturmbannführer và tôi bắt đầu trao đổi quân. Tôi ăn một tốt; hắn ăn một knight. Tôi ăn một bishop ; hắn ăn một tốt. Kết thúc chuỗi nước đi này, lực lượng của chúng tôi vẫn cân bằng, nhưng bàn cờ đã mở ra và tôi đánh giá vị trí của mình mạnh hơn.
"Những tay chơi vĩ cầm và tay chơi cờ vua, hả?"
Trước đó tôi còn sợ nhìn hắn, nhưng giờ tôi lén liếc khi hắn phân tích các đội hình. Ngồi gần như vậy, tôi thấy những vầng thâm sưng dưới đôi mắt màu nâu hạt dẻ của hắn. Quai hàm hắn cương quyết và vuông góc, nhìn nghiêng giống chữ L hoa. Hắn nhận ra tôi đang nhìn mình và ngẩng đầu khổng lồ để nhìn lại tôi. Tôi nhanh chóng cúi mắt xuống.

"Nòi giống của cậu," anh ta nói. "Dù mọi thứ thế nào, các cậu vẫn trở thành những nghệ sĩ violin tài ba và kỳ thủ cừ khôi." 
Tôi rút lại quân Queen và trong mười hai nước đi tiếp theo, chúng tôi tập hợp lực lượng, tránh va chạm trực tiếp. Cả hai chúng tôi đều làm nước nhập thành, bảo vệ vua trong khi chuẩn bị cho trận chiến tiếp theo, tiến về trung tâm, cố gắng chiếm đất tốt nhất. Ở nước đi thứ hai mốt, tôi suýt mắc vào cái bẫy nhỏ tinh tế mà ông ta giăng ra. Tôi đã sẵn sàng ăn một tốt thí, nhưng rồi nhận ra kế hoạch của người Đức. Tôi lui lại Bishop và di chuyển quân Queen để cho quân cờ này một góc tấn công tốt hơn. 
"Tiếc thật," Abendroth nói. "Đáng lẽ đó là một nước đi nhỏ xinh đẹp."

Tôi nhìn sang và thấy Kolya cùng Vika đang nhìn chằm chằm vào tôi. Kế hoạch chưa bao giờ được nói rõ, nhưng giờ thì có vẻ rõ ràng. Tôi luồn chân trong giày và cảm nhận được vỏ dao găm của phi công đã chết đang cắm vào mắt cá chân mình. Tôi có thể rút lưỡi dao nhanh đến mức nào? Dường như không thể rút dao ra và cắt cổ Abendroth trước khi lính bắn hạ tôi. Ngay cả khi không có binh lính bảo vệ, Abendroth vẫn trông quá mạnh mẽ để tôi có thể giết hắn chết. Khi tôi còn nhỏ, tôi từng thấy một người đàn ông mạnh mẽ trong rạp xiếc với đôi tay giống Sturmbannfuhrer - ông ta đã xoắn một chiếc mỏ lết thép nặng thành một nút thắt, và vì hôm ấy là sinh nhật tôi, tôi được giữ nó làm kỷ niệm. Nhiều năm tôi đã giữ chiếc mỏ lết bị thắt nút, khoe nó với bạn bè trong Kirov, khoe khoang về việc người đàn ông mạnh mẽ đã làm rối tóc tôi và nháy mắt với mẹ tôi. Một ngày nọ tôi tìm kiếm nhưng không thấy; Tôi nghi ngờ Oleg Antokolsky đã lấy trộm nó, nhưng tôi chưa bao giờ có bằng chứng.

Ý tưởng so dao với một người to lớn như vậy khiến tôi hoảng sợ, nên tôi dừng suy nghĩ về nó vài phút và tập trung vào trò chơi. Vài nước đi sau, tôi thấy cơ hội để đổi Knight. Vị trí của tôi có vẻ hơi chật hẹp, nên tôi buộc phải trao đổi. Abendroth thở dài khi lấy quân của tôi.
"Tôi không nên để điều đó xảy ra."
"Đánh hay quá," Kolya reo lên từ đầu bàn xa. Tôi quay lại, thấy cậu ấy và Vika vẫn đang nhìn tôi, và nhanh chóng quay lại tập trung vào bàn cờ. Làm sao tôi trở thành sát thủ được chọn vậy? Kolya chẳng phải đã biết tôi rồi sao? Abendroth nên chết, tôi biết điều đó - tôi đã muốn hắn chết từ khi nghe câu chuyện của Zoya. Không nghi ngờ gì nữa, hắn đã sát hại hàng ngàn đàn ông, phụ nữ và trẻ em khi theo quân đội Wehrmacht khắp châu Âu. Berlin đã trao cho hắn những huy chương lấp lánh vì đã hành quyết người Do Thái, Cộng Sản và các du kích của các quốc gia bị chiếm đóng. Hắn là kẻ thù của tôi. Nhưng khi đối mặt với hắn giờ đây trên bàn cờ, nhìn hắn lo lắng và chiếc nhẫn cưới lấp lánh khi suy tính nước đi tiếp theo. Tôi chẳng bao giờ nghĩ rằng mình có thể giết được hắn, gã khổng lồ to hơn tôi gấp bội.

Vỏ dao găm cứa vào mắt cá chân tôi. Sturmbannführer ngồi đối diện với tôi, cổ áo khoác của hắn cấn vào một mạch máu xanh to ở bên cổ rộng. Kolya và Vika ngồi ở đầu bàn xa nhất, chờ tôi hành động. Với tất cả những phiền nhiễu này, tôi vẫn xoay xở được để chơi cờ tương đối tốt. Dù kết quả có thể chẳng có ý nghĩa gì, nhưng ván cờ vẫn quan trọng với tôi. 

Tôi chống cùi chỏ lên bàn, đầu dựa trên bàn tay để tay che tầm nhìn của tôi khỏi Kolya và Vika. Ở nước đi thứ hai mươi tám, tôi đẩy tốt  lên hàng năm, một bước tiến đầy quyết đoán.

Abendroth có thể ăn quân đó bằng quân tốt của mình. Có một quy tắc cũ trong cờ vua rằng người chơi nên “ăn về phía trung tâm.” Abendroth theo chiến lược cổ điển, dùng tốt, tạo ưu thế ở giữa bàn cờ. Nhưng đúng như Tarrasch nói, “Luôn đặt xe phía sau các tốt, trừ khi làm thế là sai,” việc ăn về phía trung tâm là nước đi đúng ngoại trừ khi nó sai. Khi chuỗi nước đi kết thúc, chúng tôi mỗi người đã đổi hai tốt, số lượng quân vẫn cân bằng, và giống như một người đã nuốt độc nhưng vẫn tiếp tục nhai thịt mình, không nhận ra cái chết đã cận kề, Abendroth chẳng biết mình đã phạm phải một sai lầm chết người.

Hắn đáng lẽ phải di chuyển quân cờ vua của mình, anh chàng Đức này nghĩ rằng mình đang nắm ưu thế. Khi chúng tôi tiến đến cuối trận, quân tốt của anh ấy đứng một mình ở mép bàn cờ, chạy về hàng tám, nơi nó có thể biến thành quân Queen và tấn công phòng thủ của tôi. Abendroth quá chú tâm vào việc có quân Queen thứ hai nên ông ấy vui vẻ chấp nhận các trao đổi mà tôi đề xuất. Làm sao ông ấy có thể thua khi đang tấn công với hai quân Queen chứ? Chỉ tập trung vào quân tốt của mình, ông ấy không nhận ra cho đến khi quá muộn rằng tôi cũng có một quân tốt lọt vào trung tâm bàn cờ. Cuối cùng, quân tốt của tôi được thành quân cờ Queen trước một nước so với quân tốt của ông ta. Hai quân Queen thật khó đánh bại trừ khi đối thủ của bạn có quân Queen thứ hai trước.

Abendroth vẫn chưa nhận ra trò chơi đã kết thúc, nhưng nó đã kết thúc. Tôi liếc nhìn Vika, ngốc nghếch tự hào về chiến thắng sắp tới của mình, và thấy tay cô ấy đã trượt vào trong bộ đồ bảo hộ. Cô ấy sẽ không chờ tôi hành động nữa, cô ấy đang với tay lấy dao; và Kolya đặt tay lên mép bàn, sẵn sàng đứng dậy và tấn công khi cô ấy làm vậy. Ánh mắt tôi chạm vào Vika và tôi biết rõ ràng rằng nếu tôi ngồi yên, cơ thể rách nát của cô ấy sẽ sớm nhỏ giọt những giọt cuối cùng trên sàn linoleum loang lổ.

Trong khi Abendroth suy nghĩ về bàn cờ và đám quân Queen hiếm hoi, tôi giả vờ gãi bắp chân, từ từ luồn tay vào bốt. Đây không phải là một làn sóng can đảm, mà ngược lại — nỗi sợ cái chết của Vika đã lấn át tất cả những nỗi sợ khác của tôi. Abendroth nheo mắt nhìn quân cờ vua của ông ta và tôi thấy sắc mặt của ông thay đổi khi hiểu ra sự thật về vị trí của mình. Tôi tưởng thất bại sẽ làm anh tức giận. Thay vào đó, một nụ cười đã làm sáng khuôn mặt ông và trong một khoảnh khắc tôi có thể thấy ông ta trông như thế nào khi còn là một cậu bé con.

“Thật tuyệt,” anh ấy nói, ngẩng đầu nhìn tôi. “Lần sau tôi sẽ không uống nhiều như thế đâu.”
Những gì ông ấy nhìn thấy trên khuôn mặt tôi khiến ông ấy bối rối. Ông liếc quanh bàn và nhìn thấy tay tôi đang móc vào bên trong chiếc ủng. Tôi lóng ngóng với cán dao và cuối cùng giật con dao ra khỏi vỏ. Trước khi tôi kịp vung, Abendroth lao tới, hất tôi khỏi ghế xuống sàn, ghìm tay cầm dao của tôi bằng tay trái và với tay phải nhắm tới khẩu súng trong bao của ông.

Nếu tôi kịp rút dao ra nhanh hơn, nếu tôi may mắn cắt trúng tĩnh mạch cổ hắn, nếu điều kỳ diệu đó xảy ra, Vika, Kolya và tôi đã chết. Các binh sĩ sẽ giơ MP40 lên và xóa sổ chúng tôi. Sự cảnh giác của Abendroth — hay sự vụng về của tôi, tùy theo cách nhìn — đã cứu chúng tôi. Khi các binh sĩ lao tới để giúp Sturmbannfuhrer, người không cần sự giúp đỡ, họ đã bỏ qua các tù nhân khác. Chỉ trong một khoảnh khắc, nhưng điều đó là đủ rồi.

Abendroth rút súng tự động của mình ra. Nghe thấy tiếng ồn ào ở cuối phòng, hắn nhìn về hướng đó. Dù thấy gì đi nữa cũng khiến hắn lo lắng hơn là cảnh tên Do Thái ốm yếu, gầy gò đang quằn quại dưới mình. Hắn ngắm mục tiêu—Vika hay Kolya, tôi không trông thấy. Tôi la lên và với tay kéo nòng súng bằng tay trái, tát vào nòng chỉ ngay khi hắn bóp cò. Súng giật và tiếng nổ làm tôi gần như điếc. Abendroth gầm gừ và cố giật súng ra khỏi tay tôi đang bám chặt. Chống lại hắn chẳng khác gì đánh nhau với gấu, nhưng tôi vẫn bám chắc vào nòng súng bằng tất cả sức lực còn lại. Những giây đó là một hỗn loạn của tiếng ồn và bạo lực, tiếng la hét bằng tiếng Đức và những nòng súng lóe sáng, tiếng gõ giày trên sàn linoleum.

Bực bội vì cái nắm cứng đầu của tôi, Abendroth đấm mạnh vào bên đầu tôi bằng tay trái. Tôi đã từng trải qua vài lần va chạm và vật lộn khi lớn lên ở Kirov, nhưng đó là kiểu đánh nhau vụng về, không đổ máu mà bạn mong đợi từ những cậu bé thuộc câu lạc bộ cờ vua. Chưa ai từng đánh tôi vào mặt. Căn phòng mờ đi, đom đóm bay ngang tầm nhìn của tôi, khi Abendroth giật lấy súng tự động khỏi tay tôi và chĩa vào mắt tôi.
Tôi ngồi dậy và đâm mũi dao sâu vào ngực anh ta, xuyên qua túi áo khoác ngực, dưới cụm huy chương, lưỡi dao cắm sâu đến tận phần bảo vệ ngón tay trên cán dao màu bạc.

Abendroth run rẩy và chớp mắt, nhìn xuống chuôi đen. Hắn vẫn có thể bắn một viên đạn xuyên qua đầu tôi, nhưng trả thù cho cái chết của chính mình dường như không quan trọng với hắn. Hắn trông thất vọng, môi cong xuống, và cuối cùng trông bối rối, chớp mắt đều đặn, hơi thở gấp gáp. Hắn muốn đứng dậy, nhưng chân hắn mềm nhũn và ngã sang một bên, ngã khỏi con dao trong tay tôi, khẩu súng rơi khỏi những ngón tay lỏng lẻo. Hắn mở to mắt - cảnh tượng như một người đàn ông ngái ngủ cố gắng tỉnh dậy - đặt lòng bàn tay lên sàn linoleum, cố bò ra khỏi cảnh tượng bẩn thỉu, phớt lờ sự náo động xung quanh. Hắn không đi được bao xa.

Tôi quay lại và thấy Kolya đang vật lộn trên sàn với một trong những binh sĩ Đức, cả hai đều cố gắng kiểm soát khẩu súng tiểu liên của người Đức. Lúc đó tôi coi Kolya là một chiến binh vô địch, nhưng không ai nói với binh sĩ đó và anh ta dường như đang chiếm ưu thế. Tôi không nhớ mình đã đứng dậy hay chạy đến giúp, nhưng trước khi tên lính đó kịp chĩa súng MP40 và bắn hết băng đạn vào ngực Kolya, tôi đã leo lên lưng người đàn ông đó, đâm dao vào và rút ra, hết lần này đến lần khác.

Cuối cùng Vika cũng kéo tôi ra khỏi người đàn ông đã chết. Bộ đồ bảo hộ của cô ấy ướt đẫm máu và trước khi lý trí kịp suy nghĩ, tôi đoán cô ấy bị bắn vào bụng. Tôi nghĩ mình không nói gì rõ ràng, nhưng cô ấy lắc đầu, dỗ dành tôi và nói, "Tôi không bị thương. Đây, cho tôi xem tay anh."
Tôi không hiểu yêu cầu đó. Tôi giơ tay phải lên, vẫn nắm chặt con dao dính máu, nhưng cô ấy nhẹ nhàng đẩy xuống, nắm lấy cổ tay còn lại của tôi, và giữ tay trái tôi giữa hai lòng bàn tay. Lần đầu tiên tôi nhận ra mình đã mất một nửa ngón trỏ. Vika quỳ xuống bên cạnh một trong những binh sĩ đã chết - cậu bé có nốt ruồi, mắt nhìn chằm chằm không hồn lên trần nhà, cổ họng rách toạc - và cắt một dải len từ quần. Cô quay lại với tôi và buộc nó quanh ngón tay tôi, một chiếc băng để cầm máu.

Kolya đã lấy được hai khẩu MP40. Cậu ném một khẩu cho Vika, giữ lại khẩu còn lại cho mình, và giật cái thùng trứng trên bàn. Chúng tôi có thể nghe thấy giọng Đức vang lên từ chỗ khác trong tòa nhà, những sĩ quan bối rối tự hỏi liệu tiếng súng họ nghe trong giấc ngủ có phải là mơ hay thật. Kolya trượt mở một trong những cửa sổ bốn ô kính và bò ra mép cửa sổ.

“Nhanh lên,” cậu ấy nói, ra hiệu cho chúng tôi theo hắn. Anh nhảy xuống và tôi vội chạy theo. Khoảng cách từ tầng hai không quá cao và tuyết dưới cửa sổ dày khoảng một mét. Tôi mất thăng bằng khi đạp xuống đát, ngã sấp mặt vào tuyết. Kolya giúp tôi đứng dậy và phủi tuyết trên mặt. Chúng tôi nghe thấy một loạt một loạt tiếng súng từ phòng hội nghị. Một lúc sau, Vika nhảy khỏi cửa sổ, khói bốc lên từ nòng súng tiểu liên của cô ấy.

Chúng tôi chạy khỏi trạm cảnh sát cũ bị cháy. Những cột đèn đường không sáng, uốn cong phía trên chúng tôi như những dấu hỏi. Tiếng hò hét từ trụ sở Đảng cũ càng lúc càng dữ dội và tôi tưởng như đạn sẽ bắt đầu xé nát không khí, nhưng chẳng có viên nào tới. Những lính canh đứng trước cửa chắc đã chạy vào bên trong khi nghe tiếng súng; đến khi họ nhận ra sai lầm thì chúng tôi đã biến mất trong bóng tối.

Chẳng mấy chốc, chúng tôi đã đến rìa thị trấn nhỏ. Chúng tôi rẽ khỏi con đường và chạy qua những cánh đồng nông trại đông lạnh, vượt qua những bóng dáng của những chiếc máy kéo bỏ hoang. Trở lại Krasnogvardeysk, chúng tôi có thể nghe tiếng động cơ ô tô gầm gừ và những chiếc lốp quấn xích lăn qua tuyết. Trong khoảng cách mờ ảo phía trước, chúng tôi có thể nhìn thấy bìa đen của khu rừng rộng lớn đang chờ đón chúng tôi, để che giấu chúng tôi khỏi mắt kẻ thù.

Tôi chưa bao giờ là người yêu nước đúng nghĩa. Bố tôi sẽ không bao giờ cho phép chuyện đó khi ông còn sống, và cái chết của ông đã đảm bảo rằng nguyện vọng của ông được thực hiện. Thành phố Piter chiếm được nhiều tình cảm và lòng trung thành của tôi hơn cả đất nước. Nhưng tối hôm đó, khi chạy qua những cánh đồng lúa mì chưa cày mùa đông, với quân xâm lược Phát xít phía sau và khu rừng Nga tối tăm trước mặt, tôi cảm nhận một luồng tình yêu thuần khiết dành cho đất nước.
Chúng tôi chạy về phía rừng, lao qua những cây lúa mì, dưới ánh trăng lên và những vì sao ngày càng xa, chỉ có một mình dưới bầu trời vô thần.

(còn tiếp)

Minh Đạo Nguyễn Thạch Hãn