Món xúp tối hôm ấy mùi vị giống như hồi tháng Sáu, như trong những bữa ăn tối chúng tôi còn nhớ từ trước khi thành phố bị bao vây. Một chàng phi công của không quân Nga đang theo đuổi Sonya, đã tặng nàng 2 củ khoai chưa hư. Kolya phản đối rằng hắn không muốn ăn món quà tặng của tình địch, nhưng chẳng ai thèm quan tâm tới sự phản kháng đó như hắn mong đợi. Xúp gà lại có thêm khoai, hành tây, và thật nhiều muối, muối thì luôn luôn dư thừa. Chúng tôi rất vui mừng vì tối hôm đó mấy bác sĩ khác đã ngủ qua đêm ở chỗ khác. Sonya đổi một cánh gà và chén nhỏ nước gà luộc với người hàng xóm lấy chai rượu Vodka vẫn còn uống được. Bọn Đức lười biếng rót vài trái đại bác vào thành phố như muốn nhắc nhở rằng họ vẫn còn ở đó nhưng có nhiều việc khác quan trọng hơn phải làm tối nay. Tới nửa đêm thì cả bọn chúng tôi đã say vùi, bụng đầy ắp. Kolya và Sonya làm tình trong phòng ngủ, tôi và Timofei chơi cờ bên cạnh ánh sáng lò sưởi.

Giữa ván thứ hai, tôi đi quân hiệp sĩ, Timofei nhìn sững bàn cờ, ợ lên một tiếng và nói “Ôi, cậu giỏi thật.”

“Anh mới nhận ra à? Tôi thắng anh chỉ trong 16 bước ván trước.”

“Tưởng là vì say chứ … tôi bị bại rồi phải không?”

“Anh vẫn còn cầm cự được, nhưng không lâu đâu.”

 Hắn lật quân cờ vua, ợ lên lần nữa, hài lòng với tiếng ợ của hắn, hài lòng vì trong bụng đầy ắp đồ ăn.

“Không có lý. Ừ nhỉ. Cậu không phân biệt được con gà trống hay gà mái, nhưng chơi cờ rất giỏi.”

“Ngày xưa tôi chơi hay hơn bây giờ.” Tôi đi dùm quân Vua của hắn về phải một bước, cố cứu vãn xem có thể kéo dài ván cờ được bao lâu.

“Cậu từng chơi hay hơn bây giờ à? Từ khi còn trong bụng mẹ hả? Cậu bao nhiêu tuổi rồi, 14 phải không?”

“Mười 17!”

 “Cậu đã phải cạo râu chưa?”

“Cạo rồi”

Timofei có vẻ nghi ngờ.

“Tôi đã cạo râu mép … mùa đông nên mọc chậm.”

Sonya thở hổn hển trong phòng bên cạnh và bắt đầu cười giỡn, khiến tôi hình dung ra nàng, cái đầu ngửa ra sau, để lộ hẳn cổ ra ngoài, cặp nhũ hoa nhỏ nhắn với núm săn cứng.

“Tôi không hiểu họ lấy sức ở đâu,” Timofei nói, nằm ngửa trên nhiều lớp chăn và hai cánh tay duỗi thẳng. “Cứ cho tôi ăn xúp gà mỗi đêm, suốt đời tôi sẽ chẳng cần đàn bà.”

Hắn nhắm mắt chẳng bao lâu rơi vào giấc ngủ say, lại một tên dễ ngủ, bỏ tôi một mình cô đơn nghe những tiếng động của hai kẻ yêu nhau.

Kolya đánh thức tôi dậy trước khi trời sáng, đưa tôi một tách nước trà, mắt vẫn chăm chú nghiên cứu bàn cờ bỏ dở dang. Timofei vẫn nằm ngửa ngủ say sưa, miệng há, hai tay duỗi thẳng trên đầu giống như đang đầu hàng địch quân.

“Ai chơi quân cờ đen vậy?”

“Tao.”

“Mày sẽ đánh bại hắn trong vòng 6 nước”

“Năm nước thôi. Trừ phi hắn làm lỗi, tao sẽ thắng hắn trong 3 bước.”

Kolya nhăn mặt, nhìn kỹ bàn cờ cho đến khi nhận ra được.

“Mày chơi được lắm.”

“Mày vẫn muốn đánh cá chứ? Cái gì nhỉ, hình mấy con nhỏ người Pháp khỏa thân, đúng không?”

Hắn mỉm cười, dụi mắt cho tỉnh ngủ.

“Chắc tao phải cho không mày như một đặc ân, để mày xem tất cả mọi thứ trên thân thể. Nào nhanh lên, mang giày vào.”

“Chúng ta đi đâu?”

“Mga.”

Có thể Kolya là một tên đào ngũ, nhưng giọng nói rất có uy khiến tôi thắt dây giầy xong một nửa mới nghĩ đến hỏi hắn đi đâu. Hắn đã mặc áo khoác ngoài, đeo găng tay da sẵn sàng; quấn khăn quàng cổ hai vòng, và xem xét răng cỏ trước tấm gương nhỏ treo phía trên ấm đun nước.

“Mga, cách đây 50 cây số.”

“Một ngày lội bộ, chúng ta ăn no nê tối qua, thế nào cũng đi nổi.”

 Tôi từ từ tỉnh ngủ bởi cái đề nghị điên khùng này.

“Nơi đó là phía sau tuyến phòng thủ của tụi Đức. Tại sao mình phải tới Mga.”

 “Đã là Thứ Hai rồi, Lev. Chúng ta phải có trứng gà vào ngày Thứ Năm và chúng ta không thể tìm được trong thành phố Piter. Cậu của Sonya có Hợp tác xã nuôi gà ở đó phải không nào? Tao đoán chắc tụi Đức để yên cho trại gà hoạt động vì chúng cũng thích trứng gà của họ.”

“Đó là kế hoạch của chúng ta hả? Chúng ta sẽ lội bộ 50 cây số, vượt qua tụi Đức, tới trại nuôi gà với hy vọng chưa bị đốt rụi, chụp vội một tá trứng, rồi đi về?”

“Ừ, nếu mày nói với cái giọng điệu chế diễu đó thì cái gì cũng đáng buồn cười thôi.”

“Giọng điệu… tao đặt câu hỏi cho mày mà! Đó có phải là kế hoạch của chúng ta không? Sonya chưa hề tới đó! Làm sao mày có thể kiếm ra trại gà?”

“Thì cũng nội trong Mga thôi! Muốn kiếm bất cứ thứ gì ở Mga thì có khó khăn gì đâu!”

“Tao còn không biết Mga nằm ở đâu!”

“À,” Hắn phá lên cười trong khi đội lên đầu chiếc mũ lông Astrakhan. “Cái đó thì dễ thôi. Nó nằm trên tuyến đường xe lửa đi Mạc Tư Khoa. Chúng ta chỉ việc đi theo đường rày là tới.”

Timofei càu nhàu trong cơn mê và trở mình nằm nghiêng. Tôi đã biết được rằng lính và bác sĩ rất dễ đi vào giấc ngủ giữa tiếng ồn ào vô sự. Tiếng cãi nhau của chúng tôi chỉ như lời ru ngủ nhẹ nhàng, nếu cứ nhìn khuôn mặt thanh thản của Timofei mà đoán. Tôi nhìn hắn và cảm thấy ghen tị vô cùng, ghét hắn vì đang ngủ trong chăn êm nệm ấm, no cơm ấm cật mà không bị thằng nhãi Cossacks phiền hà, không bị Đại Tá mật vụ NKVD bắt đi tìm nguyên liệu để làm bánh cưới ở nơi hoang dã.

Tôi quay lại nhìn Kolya, hắn đang nhìn vào tấm gương soi mặt để sửa lại chiếc mũ cho đúng vẻ người hùng. Tôi càng ghét hắn hơn nữa, với vẻ ngang tàng hớn hở của tên súc sanh, vui vẻ và khỏe khoắn vào lúc 6 giờ sáng như vừa mới trở về sau khi nghỉ mát hai tuần ở Black Sea. Tôi đoán rằng thân thể hắn vẫn còn phảng phất mùi vị ái tình, thực ra tôi cũng chẳng ngửi thấy gì lúc sáng sớm bảnh mắt trong căn chung cư lạnh lẽo. Chiếc mũi vĩ đại của tôi chỉ để làm cảnh, mục tiêu thuận tiện cho sự chế nhạo nhưng đánh mùi thì rất tệ.

“Mày nói kế hoạch điên khùng hả,” Kolya hỏi, “nhưng tất cả đám nông dân lừa đảo đó bán khoai tây 200 ruble trong chợ Haymarket, họ mang vào từ bên ngoài thành phố. Người ta vượt qua giới tuyến của tụi Đức mỗi ngày. Tại sao chúng ta không làm được?”

“Mày say rồi hả?”

“Mới chỉ một phần tư chai Vodka, còn lâu.”

“Chắc chắn thế nào cũng có một nơi gần hơn là Mga.”

“Vậy cho tao biết nơi nào.”

Hắn đang trùm chặt thân thể vì trời lạnh, cằm tua tủa những râu vàng hoe vì đã 4 ngày chưa cạo. Hắn chờ tôi đề nghị một kế hoạch khác thay cho kế hoạch điên khùng của hắn, nhưng mấy giây đã trôi đi tôi nhận ra rằng mình chẳng có gì khác.

Hắn mỉm cười với tôi, một nụ cười duyên dáng đủ để chụp hình làm người mẫu in trên tờ quảng cáo cho trung tâm tuyển mộ nhân viên của Hạm Đội Đỏ.

“Toàn bộ kế hoạch thật nực cười, tao đồng ý. Nhưng mà đó là một chuyện cười rất lý thú.”

“Đúng vậy, một chuyện cười tuyệt vời. Nhưng phần hay nhất là chúng ta sẽ chết ở đó và con gái Đại Tá không có bánh cưới và chẳng bao giờ có ai biết chúng ta làm gì ở Mga.”

“Bình tĩnh nào, cậu bé Do Thái bịnh hoạn của tôi ơi. Tôi sẽ không để những kẻ xấu làm hại cậu đâu--”

“Mày thì biết đếch gì.”

“Nhưng mình phải đi thôi. Nếu muốn đến đó trước khi trời tối.”

Tôi có thể mặc kệ hắn và trở lại ngủ tiếp. Lò đốt đã tắt ngấm từ tối hồi hôm khi mẩu củi cuối cùng đã cháy hết, nhưng mà vẫn đủ ấm trong một đống mền dầy. Ngủ vẫn tốt hơn là đi bộ tới Mga để kiếm trứng gà – Ở đó hàng ngàn lính Đức đang chờ đợi. Bất cứ điều gì cũng thuận tai hơn là cái chắc. Dù có phản đối gì đi nữa, tôi cũng biết ngay từ đầu rằng thế nào tôi cũng theo hắn. Hắn nói đúng, chẳng có trứng gà trong thành phố Piter. Nhưng đó không phải là lý do duy nhất tôi theo hắn. Kolya là một tên làm phách, một tên cái-gì-cũng-biết, một tên Cossack làm mồi nhử đám Do Thái, nhưng lòng tự tin tuyệt đối và toàn thiện của hắn khiến người ta không cảm thấy hắn kiêu ngạo chút nào, chỉ là dấu hiệu của một kẻ tự chọn cho mình một hướng đi can trường. Đó không phải là chí hướng của tôi, thực tế đã làm lơ ước nguyện của tôi từ khởi đầu, tạo cho tôi một thân thể chỉ thích hợp làm công việc sắp sếp sách vở trong thư viện, và bơm vào mạch máu tôi đầy sự sợ hãi đến nỗi tôi chỉ có thể hèn nhát đứng trên cầu thang khi phải đối đầu với bạo lực. Có thể một ngày nào đó bắp thịt chân tay tôi sẽ rắn chắc hơn, và nỗi sợ hãi sẽ trôi đi như dòng nước bẩn trong bồn tắm. Tôi cầu mong mình tin tưởng điều đó sẽ xảy ra, nhưng chắc sẽ không sảy ra như vậy. Tôi đã bị nguyền rủa bởi nỗi bi quan của cả giống Do Thái và giống Nga, hai bộ tộc buồn thảm nhất trên trái đất này. Dầu sao, nếu không sở hữu sự vĩ đại, có thể tôi sở hữu một tài năng nhận biết sự vĩ đại của kẻ khác, dù kẻ đó là một người rất khó chịu.

Tôi đứng dậy vớ lấy chiếc áo khoác từ sàn nhà, choàng vào, và đi theo Kolya đến cửa trước, hắn đang giữ cánh cửa mở một cách nghiêm trang chờ tôi.

“Chờ đã,” hắn nói, trước khi tôi bước ngang qua khung cửa. “Chúng ta sắp làm một hành trình xa. Hãy nên ngồi xuống đã.”

“Tao không ngờ mày tin dị đoan như thế.”

“Tao thích theo truyền thống.”

“Không có ghế nên chúng tôi ngồi xuống sàn nhà bên cạnh cửa ra vào. Căn chung cư thật yên tĩnh. Timofei ngáy đều trong chỗ nằm của hắn gần lò đốt. Những cánh cửa sổ run lên trong khung cửa; Radio vẫn phát ra âm thanh đều đều không ngừng nghỉ, như chứng tỏ Lenningrad vẫn đứng vững chưa hề bị chinh phục. Bên ngoài có người đang đóng những tấm áp phích để che cửa sổ bằng những nhát búa chính xác và nhanh nhẹn. Thay vì hình dung ra người treo áp phích, hình ảnh kẻ đóng hòm lại hiện ra trong đầu tôi, hắn đang ghép những miếng gỗ thông với nhau để tạo ra chiếc quan tài. Ảo tưởng đó rất rõ ràng từng chi tiết: Tôi có thể thấy những mảnh da chai cứng trong lòng bàn tay người thợ, những sợi lông đen mọc giữa cặp lông mày rậm rạp, mạt cưa bám đầy trên cánh tay mồ hôi nhễ nhại.

Tôi hít một hơi thật sâu và nhìn Kolya. Hắn nhìn lại tôi.

“Đừng lo lắng, bạn ơi. Tôi sẽ không để bạn chết đâu.”

Tôi đã 17 tuổi và ngu si và tôi tin lời hắn.

(còn tiếp)

Minh Đạo Nguyễn Thạch Hãn